Home   Over ons    Algemeen    Informatiemateriaal    Links    Nieuws    Agenda    FAQ    Provincies

Home >> Algemeen >> Algemeen: over Landbouw & Zorg >> Soorten & Getallen

Aantal combinaties

Het aantal zorgboerderijen groeit nog steeds door. Een goede zaak, want steeds meer mensen met een (tijdelijke) zorg- of hulpvraag vinden op een boerderij een fijne plek om te wonen, te werken of gewoon te zijn. In onderstaand schema ziet u de mate van groei tijdens de afgelopen jaren.

	2000	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Bestaande zorgboerderij	214	323	372	432	591	720	839	944	1088
Projectplan opgesteld	49	55	53	28	28	25	29	36	35
Serieuze oriënteerders	114	110	141	119	37	26	23	21	13
Niet bekend	-	-	-	-	-	-	-	8	9

De laatste jaren is het aantal zorgboerderijen fors gestegen. In de tabel is een afname te zien van het aantal oriënteerders. De reden hiervan is dat vanaf 2005 alleen oriënteerders in de database zijn opgenomen, die zal serieuze, vergevorderde plannen hebben. Voorheen werd iedereen met enigszins interesse genoteerd.

Spreiding

In het verleden lag het merendeel van de zorgboerderijen geclusterd in het midden van Nederland. Nog steeds is Gelderland de provincie met veruit de meeste zorgboerderijen. In bijna alle provincies zijn het aantal zorgboerderijen in 2009 toegenomen. Alleen Zuidholland (kleine daling) en Utrecht blijven stabiel. In onderstaand schema vindt u de spreiding van bestaande zorgboerderijen per provincie.

	Bestaande zorgboerderijen

	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Gelderland	77	90	104	131	145	163	192	196
Zeeland	11	13	15	21	26	30	35	37
Noord-Brabant	45	51	56	78	93	118	137	138
Friesland	19	23	28	47	50	59	79	86
Groningen	13	17	26	35	41	51	63	74
Noord-Holland	34	37	41	43	76	89	101	130
Zuid-Holland	30	33	40	63	75	80	94	92
Flevoland	6	6	9	14	16	21	24	27
Drenthe	18	20	21	30	37	42	57	66
Overijssel	31	36	41	65	80	92	112	123
Utrecht	18	20	21	30	33	42	49	49
Limburg	15	20	25	34	43	52	65	70

Verbondenheid met zorg

Uit het onderstaande schema komt duidelijk naar voren dat het aantal zorgboerderijen dat  dagbesteding biedt aan deelnemers met een persoonsgebonden budget (PGB) is gegroeid. Dit houdt verband met een grotere bekendheid van het PGB en meer mogelijkheden voor mensen (uit bijvoorbeeld de GGZ) om een PGB aan te vragen. Het aantal zorgboerderijen met een eigen AWBZ toelating nam de afgelopen jaren gestaag toe. Dit jaar zien we hier een kentering en is het aantal bijna gehalveerd. De ontwikkeling dat groepen zorgboeren zich regionaal gaan organiseren in een vereniging of stichting en vervolgens gezamenlijk een AWBZ toelating aan vragen zet door en is een mogelijke verklaring voor deze daling.  Onder ‘Anders’ in onderstaande tabel vallen zorgboerderijen die bijvoorbeeld gefinancierd worden vanuit (lokale) overheid of reclassering. Ook wanneer de financieringsvorm door de zorgboer niet wordt vermeld komt dit in deze groep. Dit aantal is zeer sterk gestegen omdat meer boeren geen opgave van de financieringsvorm geven.

	bestaande zorgboerderijen

	2000	2001	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Onderdeel zorginstelling/dac	64	77	86	78	87	83	45	47
Eigen AWBZ erkenning	15	16	21	39	41	43	23	26
Zelfstandig bedrijf i.s.m. instelling	72	145	145	192	206	279	170	187
Zelfstandig bedrijf financiering PGB	48	45	103	217	279	352	374	451
Geen vergoeding	?	26	24	26	26	20	6	6
Anders	?	13	15	15	18	10	360	371

De getallen die in deze tabel worden genoemd, zijn gebaseerd op de grootste financieringsstroom vanuit de zorg. Het is daarbij mogelijk dat er één of meerdere andere financieringsbronnen voorkomen. Deze bronnen zijn dan niet opgenomen in de bovenstaande tabel. Als voorbeeld: een zorgboerderij heeft een AWBZ-toelating en ontvangt ook PGB-houders. Wanneer het grootste gedeelte van de zorginkomsten binnenkomt via de AWBZ-toelating, dan staat dit genoteerd in de tabel hierboven. In de volgende versie van het handboek zal een overzicht gegeven worden van alle financieringsbronnen vanuit de zorg.

Doelgroepen

Mensen uit verschillende doelgroepen vinden hun weg naar zorgboerderijen. Hieronder beschrijven we kort de meest voorkomende doelgroepen die op zorgboerderijen komen.
 
Mensen met een verstandelijke beperking: mensen met een laag intelligentieniveau en soms daaraan gekoppeld gedragsproblematiek.
Mensen met een psychische hulpvraag: mensen die door (tijdelijke) psychische problematiek ondersteuning nodig hebben bij het functioneren in de maatschappij.
Mensen met een lichamelijke beperking: mensen met een lichamelijke beperking, al dan niet gepaard met andere beperkingen.
(Ex-)gedetineerden: mensen die na het plegen van een delict hun vrijheid hebben moeten inleveren en (in de meeste gevallen) begeleiding behoeven bij de nieuwe kans in de maatschappij.
(Ex-)verslaafden: mensen die door verslavingsproblematiek geen aansluiting vinden in de sociale en werkende maatschappij.
Jeugdzorg: jongeren in de leeftijd tot 18 jaar die op verschillende terreinen extra zorg, ondersteuning, begeleiding e.d. ontvangen. Binnen de jeugdzorg zijn verschillende doelgroepen te onderscheiden, zoals jeugdigen die jeugdhulpverlening nodig hebben en jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. In hoofdstuk J komt deze doelgroep uitgebreid aan de orde.
Jongeren uit het speciaal onderwijs: jongeren die vanwege een verstandelijke beperking en/of gedragsproblematiekspeciaal onderwijs volgen, bijvoorbeeld op een ZMLK-school of een ZMOK-school.
Dementerende ouderen: mensen veelal ouder dan 55 jaar die geïndiceerd zijn in het spectrum dementie.
Ouderen: mensen ouder dan 55 jaar die ondersteuning behoeven bij een zinvolle daginvulling.
Langdurig werklozen: mensen die langdurig werkloos zijn en die het eerst komende jaar geen baan in het vooruitzicht hebben.
Mensen met  autisme: jongeren en volwassenen met een stoornis uit het autistisch spectrum; al dan niet gepaard met andere beperkingen.
Mensen met niet-aangeboren hersenletsel: mensen die door een ongeval of ziekte hersenletsel hebben opgelopen waardoor zij beperkingen ondervinden bij het functioneren in de maatschappij.
Mensen met burn-out: mensen die door werk en/of privé leven last hebben van burn-out verschijnselen waardoor (volledig) werken (tijdelijk) niet mogelijk is.
Kinderopvang: dagopvang (voor kinderen met beperkingen) voor kinderen van 0 tot 4 jaar en buitenschoolse opvang van kinderen tot 12 jaar. In het verleden werden kinderen zonder beperkingen ook tot deze doelgroep gerekend.
Asielzoekers: mensen die asiel hebben aangevraagd en wachten op een verblijfsvergunning of uitzetting. Gericht op integratie (met name taal en cultuur) en arbeidstoeleiding.

Tabel: Let op: In het schema wordt steeds genoemd welke doelgroepen welkom zijn op de zorgboerderij. Dat wil niet altijd zeggen dat zij ook daadwerkelijk aanwezig zijn.

	Bestaande zorgboerderijen

	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Verstandelijke beperking	238	271	301	395	455	551	484	579
Psychische hulpvraag	103	118	156	232	289	376	356	427
Lichamelijke beperking	43	55	75	116	146	182	180	230
(ex-) Gedetineerden	33	30	28	31	38	43	40	47
(ex-) Verslaafden	43	40	48	65	77	116	103	121
Jeugdzorg	42	42	62	131	166	226	264	347
Speciaal onderwijs	-	-	42	118	162	193	263	357
Ouderen	-	-	32	65	96	152	195	263
Dementerende ouderen	31	39	42	51	65	100	115	161
Langdurig werklozen	28	32	63	116	140	170	189	233
Autisme	-	11	61	157	227	316	394	497
Niet-aangeboren hersenletsel	-	-	21	59	73	115	182	270
Burn-out	27	35	68	110	127	169	214	290
Kinderopvang	12	13	18	38	46	65	90	129
Asielzoelers	-	-	-	-	-	-	25	39

De grootste toename in 2009 is het aantal zorgboerderijen voor deelnemers met autisme. Daarnaast is de afgelopen jaren het aanbod van plekken voor personen met een verstandelijke beperking, jongeren uit het speciaal onderwijs, niet aangeboren hersenletsel en jeugdzorgweer fors toegenomen. Meer zorgboerderijen richten hun activiteiten op deze doelgroepen.
In 2009 is voor geen van de doelgroepen het aantal beschikbare plaatsen afgenomen. over de gehele linie is groei waar te nemen.
In 2008 zijn de eerste zorgboerderijen die zich richten op asielzoekers geregistreerd. In 2009 is het aantal ligt toegenomen.
 
Combinaties van doelgroepen
Op veel zorgboerderijen zijn mensen uit verschillende doelgroepen welkom. Deze combinaties kunnen in sommige gevallen leiden naar diverse bronnen van financiering. Een ander groot voordeel is de positieve wisselwerking tussen diverse mensen met verschillende beperkingen en hulpvragen. Zo zien we bijvoorbeeld dat mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een verslavingsachtergrond vaak heel goed samen kunnen werken en veel van elkaar kunnen leren. Voorbeelden van andere combinaties van doelgroepen waarbij deze positieve wisselwerking zichtbaar wordt, zijn mensen met een psychische hulpvraag en mensen met een verstandelijke beperking en de groepen dementerende ouderen en kinderen. 

Bedrijfsgegevens en bedrijfstypen

Vroeger werd landbouw en zorg vooral gecombineerd op bedrijven die biologisch-dynamisch produceerden. Op dit moment bewijzen de gangbare boeren dat landbouw en zorg ook op hun bedrijven heel goed te combineren is.

	Bestaande zorgboerderijen

	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Gangbare productiemethode	121	149	183	277	381	452	641	684
Biologische productiemethode	88	99	105	129	140	171	218	242
Bio-dynamische productiemethode	45	46	48	48	56	54	56	58
Van gangbaar naar biologisch	17	16	22	41	53	56	93	104

Vorm van zorgverlening

De meeste zorgboeren richten zich op dagbesteding voor mensen met een hulp- of zorgvraag. Daarnaast bieden ook steeds meer zorgboerderijen een arbeidstoeleidingstraject aan; afgelopen jaren zien we hier een sterke stijging. Tot slot zijn er diverse agrarische bedrijven waar ook een woonfunctie aanwezig is. Op sommige zorgboerderijen worden verschillende vormen van zorgverlening gecombineerd. Er zijn dan bijvoorbeeld naast woon-/werkplaatsen ook mogelijkheden om alleen dagbesteding te genieten.

	Bestaande zorgboerderijen

	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Dagbesteding	284	332	368	532	608	759	632	737
Wonen/werken	61	69	73	80	88	100	76	93
Arbeidstoeleiding	127	134	142	183	196	238	221	262
Logeren	-	-	-	-	-	-	160	206

Financiering

De begeleiding van deelnemers op de zorgboerderij wordt op diverse manieren gefinancierd. Binnen financieringsvormen worden verschillende tarieven gehandhaafd. Enerzijds is dit logisch; het maakt veel uit of een deelnemer één op één begeleiding nodig heeft of dat één begeleider met een groep van meerdere deelnemers kan werken. De PGB-bedragen die voor verschillende soorten zorg, hulp en begeleiding worden toegekend, zijn vastgesteld. Meer informatie over deze bedragen is te vinden in deel F van dit handboek en op website www.pgb.nl. Naast de financiering middels PGB’s zijn er diverse andere financieringsstromen voor uiteenlopende doelgroepen op de boerderij. Meer informatie hierover is te vinden in deel F van dit handboek. Er is ook een combinatie mogelijk, bijvoorbeeld een zorgboerderij die zowel werkbegeleiders betaald vanuit het PGB als deelnemers die hun eigen bijdrage betalen. Bovendien werken er op veel zorgboerderijen vrijwilligers.

	Bestaande zorgboerderijen

	2001	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Werkbegeleiders in dienst van zorginstelling/DAC	126	139	149	159	173	194	117	121
Werkbegeleiders in dienst van L&Z combinatie	19	19	30	46	55	68	62	67
Boer(in) in dienst van zorginstelling/DAC	37	36	36	43	45	43	34	31
Zorginstelling/DAC betaalt daggeldvergoeding	55	58	104	174	205	263	223	244
Zorginstelling/DAC betaalt huur-/onkostenvergoeding	16	21	33	61	70	75	59	57
Werkbegeleiders betaald vanuit PGB	79	113	152	244	303	395	371	423
Deelnemers betalen eigen bijdrage	14	16	21	42	50	62	57	60
Werkbegeleiders krijgen geen vergoeding	35	38	41	49	46	42	23	22

Activiteiten

Uit onderstaand schema is af te lezen welke activiteiten door hoeveel zorgboerderijen aangeboden worden. Niet duidelijk is in hoeverre deze activiteiten hobbymatig dan wel professioneel worden uitgevoerd.

	bestaande zorgboerderijen

	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009
Varkens	113	109	132	146	179	133	145
Koeien	185	199	270	304	365	294	325
Pluimvee	195	205	304	355	439	397	441
Schapen	154	173	241	282	323	253	293
Geiten	144	158	229	265	327	276	313
Kleinvee	205	196	302	365	454	421	475
Akkerbouw	90	92	119	129	161	107	109
Tuinbouw	174	195	271	316	392	323	375
Fruitteelt	72	80	111	133	174	141	184
Natuurbeheer	66	69	107	138	179	174	204
Camping	34	36	45	42	56	47	53
Bosonderhoud	49	50	57	72	82	82	105
Recreatie	?	18	42	61	89	103	123
Winkel	-	-	-	-	-	135	162
Paarden	-	-	-	-	-	379	428

Afzet

Op veel zorgboerderijen worden verschillende vormen van afzet van agrarische producten gecombineerd. Naast een winkel op de boerderij waar bijvoorbeeld de groente uit de kas wordt verkocht, gaan de aardappelen ook naar de groothandel.